Wiele chorób oczu, w tym jaskra czy zwyrodnienie plamki, przez długi czas nie daje żadnych objawów. Badanie OCT wykrywa zmiany w siatkówce, zanim zaczniesz je odczuwać. W Centrum Medycznym HiH we Wrocławiu wykonujemy je jako uzupełnienie konsultacji okulistycznej, żeby lekarz mógł ocenić stan oka dokładniej niż podczas samego badania wzroku. Wyjaśniamy, jak przebiega to badanie i dla kogo jest wskazane.

Czym jest badanie OCT i co pokazuje badanie dna oka?

Badanie OCT, czyli optyczna koherentna tomografia, to metoda obrazowania, która pokazuje przekrój siatkówki i innych struktur znajdujących się w tylnej części oka. Urządzenie wykorzystuje wiązkę światła o określonej długości fali i na tej podstawie buduje trójwymiarowy obraz kolejnych warstw tkanki. Klasyczne badanie dna oka pokazuje samą powierzchnię siatkówki. OCT idzie głębiej i ujawnia warstwy leżące pod nią, w których zaczynają się procesy chorobowe na długo przed pojawieniem się widocznych zmian. Obraz z OCT pozwala zmierzyć grubość siatkówki i nerwu wzrokowego oraz wychwycić drobne nieprawidłowości w ich strukturze, których nie widać gołym okiem przez zwykły oftalmoskop.

Badanie różni się od zwykłego zdjęcia dna oka tym, że nie ogranicza się do płaskiego obrazu powierzchni. Pokazuje strukturę warstwową, dzięki czemu lekarz może obserwować, jak zmienia się siatkówka w czasie, i porównywać kolejne wyniki, gdy monitoruje przebieg choroby przewlekłej. Cały pomiar zapisywany jest cyfrowo, więc przy kolejnej wizycie lekarz zestawia nowy obraz z poprzednim i widzi dokładnie, które fragmenty siatkówki zmieniły grubość albo strukturę. Taka precyzja jest trudna do osiągnięcia przy ocenie opartej wyłącznie na obserwacji dna oka gołym okiem.

Jakie choroby wykrywa badanie dna oka tą metodą?

OCT dna oka pomaga wykryć trzy grupy schorzeń, które należą do najczęstszych przyczyn utraty wzroku u dorosłych. Pierwsza to jaskra, w której dochodzi do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego, często bez wyraźnych objawów aż do zaawansowanego stadium. Badanie pozwala zmierzyć grubość włókien nerwowych i ocenić, czy proces chorobowy postępuje. Druga grupa to zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, w skrócie AMD, które dotyczy centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre widzenie, na przykład podczas czytania czy rozpoznawania twarzy. OCT pokazuje zmiany w strukturze plamki na długo przed tym, zanim pacjent zauważy pogorszenie widzenia.

Trzecia sytuacja to obrzęk plamki, czyli gromadzenie się płynu w tkance siatkówki, które może towarzyszyć cukrzycy, zakrzepom naczyń siatkówki albo stanom zapalnym wewnątrz oka. OCT pokazuje ilość i rozmieszczenie płynu, co ułatwia lekarzowi dobór leczenia i ocenę jego skuteczności przy kolejnych wizytach. Każdą z tych trzech chorób łatwiej leczyć na wczesnym etapie, dlatego regularne badanie OCT ma szczególne znaczenie dla osób z grup podwyższonego ryzyka. Wynik z jednej wizyty staje się punktem odniesienia dla kolejnych, dzięki czemu lekarz zauważy nawet niewielką zmianę w czasie.

Kiedy powinno się zrobić badanie profilaktycznie?

OCT nie jest badaniem wykonywanym wyłącznie przy istniejących dolegliwościach. Sprawdza się też jako badanie profilaktyczne, szczególnie u osób po pięćdziesiątym roku życia, u których ryzyko jaskry i zwyrodnienia plamki rośnie wraz z wiekiem, często bez żadnych wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych. Do badania zachęcamy również osoby, w których rodzinie występowała jaskra lub AMD, ponieważ obie choroby mają składową genetyczną. Osoby chorujące na cukrzycę powinny mieć oko pod stałą obserwacją, ponieważ podwyższony poziom cukru we krwi wpływa na naczynia krwionośne siatkówki i zwiększa ryzyko obrzęku plamki.

Badanie polecamy także pacjentom z krótkowzrocznością powyżej kilku dioptrii, ponieważ wydłużona gałka oczna zwiększa ryzyko ścieńczenia siatkówki na jej obrzeżach. OCT jest bezpieczne dla wszystkich grup wiekowych, w tym dla kobiet w ciąży, więc możesz je wykonać z własnej inicjatywy, bez skierowania od lekarza rodzinnego. Profilaktyczne badanie ma sens nawet przy dobrym samopoczuciu i pozornie zdrowych oczach, bo jaskra i zwyrodnienie plamki rozwijają się powoli i przez długi czas nie dają żadnych sygnałów ostrzegawczych. Regularna kontrola co jeden do dwóch lat po pięćdziesiątce pozwala wychwycić zmianę na etapie, na którym leczenie działa najskuteczniej.

Jak wygląda badanie i czy trzeba się do niego przygotować?

Badanie OCT nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania. Nie musisz być na czczo, nie musisz odstawiać leków ani rezygnować z soczewek kontaktowych na dłużej niż na czas samego badania. Zabierz ze sobą okulary, jeśli ich używasz na co dzień, oraz ewentualną wcześniejszą dokumentację okulistyczną, jeśli taką posiadasz. Samo badanie polega na spojrzeniu w punkt fiksacji wyświetlany przez urządzenie, podczas gdy aparat skanuje siatkówkę wiązką światła. Nie ma żadnego kontaktu z okiem, nie stosuje się kropli rozszerzających źrenicę ani znieczulenia, chociaż w niektórych przypadkach lekarz może zalecić rozszerzenie źrenicy, żeby uzyskać dokładniejszy obraz.

Cała procedura trwa zwykle kilka minut na jedno oko i jest całkowicie bezbolesna. Po badaniu możesz od razu wrócić do swoich zajęć, w tym prowadzić samochód, ponieważ badanie nie wpływa na ostrość widzenia ani na zdolność prowadzenia pojazdów, w przeciwieństwie do badań wymagających rozszerzenia źrenicy na dłuższy czas. Wynik dostajesz zwykle od razu po badaniu, w formie obrazów przekrojów siatkówki wraz z pomiarami liczbowymi. Lekarz omawia go podczas tej samej wizyty, porównując dane z normami dla twojego wieku i, jeśli to kolejne badanie, z wynikami z poprzednich lat.

Rodzaje dostępnych badań OCT

W Centrum Medycznym HiH wykonujemy trzy warianty badania OCT, dopasowane do różnych wskazań. Angio-OCT pokazuje sieć naczyń krwionośnych w siatkówce bez konieczności podawania kontrastu dożylnie, co ma znaczenie przy podejrzeniu zmian naczyniowych, na przykład w przebiegu cukrzycy lub zakrzepów żylnych. OCT plamki koncentruje się na centralnej części siatkówki i służy przede wszystkim do wykrywania i monitorowania zwyrodnienia plamki oraz obrzęku plamki. To badanie najczęściej powtarza się cyklicznie u pacjentów już leczonych z powodu tych schorzeń, żeby ocenić skuteczność terapii.

OCT nerwu wzrokowego mierzy grubość warstwy włókien nerwowych wokół tarczy nerwu wzrokowego i jest podstawowym narzędziem w diagnostyce oraz monitorowaniu jaskry. Lekarz podczas konsultacji okulistycznej decyduje, który wariant badania najlepiej odpowiada twojej sytuacji, na podstawie wywiadu i wstępnego badania dna oka. Wszystkie trzy warianty wykonuje się na tym samym urządzeniu, jedna wizyta może więc obejmować więcej niż jeden rodzaj skanu, jeśli lekarz uzna to za zasadne. Nie wydłuża to znacząco czasu badania, bo dodatkowy skan to zwykle kilka dodatkowych minut w gabinecie.

Ile kosztuje badanie OCT i jak się zapisać

Badanie OCT jako dodatek do konsultacji okulistycznej kosztuje 70 złotych. Możesz też umówić konsultację okulistyczną razem z badaniem OCT w jednym pakiecie za 350 złotych, co wychodzi taniej niż płacenie za obie usługi osobno, a jednocześnie pozwala od razu omówić wynik z lekarzem podczas tej samej wizyty.

Sama konsultacja okulistyczna bez OCT kosztuje 280 złotych i obejmuje między innymi badanie ostrości widzenia, badanie w lampie szczelinowej, pomiar ciśnienia śródgałkowego oraz ocenę dna oka. Jeśli lekarz podczas wizyty uzna, że diagnostykę trzeba pogłębić, zaproponuje wykonanie OCT tego samego dnia, bez konieczności umawiania osobnego terminu.

Zapisać się możesz telefonicznie, mailowo, albo online przez platformę ZnanyLekarz. Rejestracja telefoniczna działa od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 18:00. Gabinet okulistyczny znajdziesz w budynku D naszej placówki przy ulicy Jana Długosza 48 we Wrocławiu, na drugim piętrze.

Zadbaj o zdrowe oczy

Badanie OCT daje lekarzowi obraz siatkówki, którego nie da się uzyskać podczas standardowego badania okulistycznego. Jeśli masz powyżej pięćdziesięciu lat, chorujesz na cukrzycę, masz w rodzinie przypadki jaskry lub AMD, albo po prostu chcesz mieć pewność, że z twoimi oczami wszystko w porządku, to badanie ma sens nawet bez wyraźnych objawów. W Centrum Medycznym HiH umówisz konsultację okulistyczną z OCT podczas jednej wizyty, a lekarz od razu omówi z tobą wynik i zaproponuje dalsze kroki, jeśli będą potrzebne. Zapisz się telefonicznie, mailowo lub przez ZnanyLekarz i sprawdź stan swoich oczu, zanim zrobi to za ciebie pogarszający się wzrok.